Nieuw leven voor de Mercator!

Nieuw leven voor de Mercator!   Nieuw leven voor de Mercator!

1. De Mercator wordt hersteld

De herstelling van de Mercator: wie, wat, waar en hoe?
De Mercator is het enige historische zeilschip dat ons land rijk is. Het is een uniek schip met een rijke geschiedenis. Het schip is echter verouderd. Een grondige herstelling was nodig. De masten van de Mercator zijn aan het aftakelen en zullen worden hersteld. Voor de allereerste keer in de geschiedenis zullen ze daarom met een erg grote kraan worden verwijderd. “De traditie wil dat men een muntstuk onder de mast legt – wij zullen voor de eerste keer kunnen zien wat men bij de bouw van de Mercator onder de mast heeft gelegd”, vertelt Philippe De Vestele van de Oostendse scheepsverf IDP die de herstelling uitvoert.

Nederlandse specialisten
De fokkenmast, de grote mast en de bezaansmast zullen worden gezandstraald en zullen grondig worden gecontroleerd. Waar nodig, zullen ze worden hersteld. De boegspriet ondergaat dezelfde behandeling en ook het want wordt vernieuwd. Alle touwwerk wordt eveneens vervangen. IDP doet daarvoor een beroep op zeldzame Nederlandse specialisten in het optuigen van historische zeilschepen. Ook de dekken worden grondig aangepakt. IDP werkt daarvoor samen met de Oostendse scheepstimmerwerf Lowyck. Tegelijk met de herstelling van de masten, de dekken, de touwen en het want, zal de Mercator ook binnenin worden opgefrist.

Unieke belevenis
De Mercator wordt hersteld volgens de allerstrengste normen die gelden voor varende schepen. “Als het schip ooit weer zou gaan varen, dan zal ons werk dat probleemloos mogelijk maken”, aldus Philippe De Vestele. Voor de specialisten van IDP wordt de restauratie van de Mercator alvast een unieke belevenis die ze wellicht maar één keer in hun leven zullen meemaken.


2. Geschiedenis van de Mercator


De Mercator: zeilschip met een boeiende geschiedenis
De Mercator is tot nog toe het enige zeilschip dat in Vlaanderen als monument is beschermd. Het heeft een bijzonder rijke en boeiende geschiedenis. De Mercator is een barkentijn met een bruto tonnenmaat van 778,86 ton, voorzien van een nog perfect functionerende Deense Burmeister-hulpmotor van 500 PK. Het schip is 78,40 meter lang en op z’n breedste punt 11,09 meter breed. De diepgang bedraagt 4,50 meter. Het schip werd ontworpen door poolreiziger Adrien de Gerlache (1866-1934) en was bestemd als opleidingsschip voor de koopvaardijvloot. Het werd in Leith (Schotland) gebouwd en te water gelaten in 1932.

Varende ambassadeur
De Mercator is een bijzonder vlug schip met een ranke vorm. Het schip voerde normaal 15 zeilen met een totale oppervlakte van ongeveer 1.600 vierkante meter. Door de aard van het tuig, zeilde het schip het best bij dwarswind. Bij gunstige wind kon het 13 knopen lopen. De Mercator was de laatste in een reeks van vijf Belgische opleidingsschepen. Het was niet alleen een schoolschip, maar ook de varende ambassadeur van ons land: het bezocht wereldtentoonstellingen en nam deel aan races.

Paaseiland en Damiaan
Op 5 september 1932 vertrok het zeilschip op haar eerste reis. Op de zevende reis (3 oktober 1934 - 21 mei 1935) bracht de Mercator twee reuzenbeelden mee van het Paaseiland, waar een Frans-Belgische wetenschappelijke expeditie moest worden afgehaald. Op de negende reis (14 oktober 1935 - 4 mei 1936) werd het stoffelijk overschot van Pater Damiaan teruggebracht. De operatiekamer aan boord deed dienst als rouwkapel. De plechtige ontvangst in Antwerpen gebeurde in aanwezigheid van koning Leopold III en kardinaal Van Roey.

Beschermd monument
Net voor de Tweede Wereldoorlog vertrok het naar Belgisch Congo om hydrografische kaarten van de Congolese kust op te stellen. In 1943 werd het opgeëist door de Britse Admiraliteit. Het voer onder Britse vlag en werd gebruikt als basis (Submarine Depot Ship) voor Britse duikboten. Het beschadigde schip werd in juli 1945 weer overgedragen aan België en werd nadien hersteld in Gent. In totaal verrichtte de Mercator 54 reizen. Na de laatste reis – bestemming: Lissabon – werd het schip in 1960 uit de vaart genomen. Sinds 1961 is het ingericht als museumschip. Het ligt bijna onafgebroken in Oostende sinds 1964. Het werd door het Vlaams Gewest als beschermd monument verklaard op 24 september 1996.


3. Oostendse scheepswerf herstelt

Familiaal bedrijf herstelt Mercator
De Oostendse familiale scheepswerf IDP (Industrielle des Pêcheries) is fier dat het de herstelling van de Mercator mag uitvoeren. “Het is voor ons een eer om het schip weer als nieuw te mogen maken”, weet Philippe De Vestele van IDP. De Oostendse familiale scheepswerf is gespecialiseerd in het herstellen van professionele vaartuigen en de bouw van nieuwe schepen. Noem ons gerust de garagist van de haven: wij houden de schepen in de vaart en spelen dus een essentiële rol in een haven.

Herstellers van de Ijslandvloot
IDP werd opgericht in 1922 als coöperatieve vennootschap om visserschepen te onderhouden en te herstellen en richtte zich o.a. op de IJslandvloot. Later breidden de activiteiten zich uit naar algemeen technisch werk in en buiten de zeevisserijsector. IDP voerde al ombouwingen, verbouwingen en hermotorisaties uit bij vissersschepen, baggerschepen en zeeschepen.

Laatste Oostendse scheepswerf
Philippe De Vestele van IDP: “Wij werken vooral voor ferrymaatschappijen, de visserij, het leger, het loodswezen en de baggerwereld. Wij zijn de garagist van de Oostendse haven: wij houden de vloot varend. Vaak moeten we tegen zeer scherpe deadlines herstellingen uitvoeren. Vandaag zijn we de laatste scheepswerf in Oostende die in staat is om professionele vaartuigen uit de nood te helpen


4. Volg het traject van de verplaatsing

Verplaatsing wordt minutieus voorbereid
Om het te herstellen, moet het zeilschip een paar kilometers worden verplaatst naar de kaai van IDP. De verplaatsing wordt minutieus voorbereid. Een draaiboek bepaalt per half uur welke manoeuvres moeten worden uitgevoerd.


5. Volg de herstelling

Volg de herstelling op de voet
De herstelling van de Mercator is een historische gebeurtenis. Benieuwd hoe ver het staat met de werken? Volg de herstelling op de voet via deze website. Meer weten over de Mercator? Surf dan naar www.nieuwlevenvoordemercator.be!


Lees hier het krantenartikel dat verscheen in De Zeewacht (www.kw.be).